Sinh hoạt chuyên đề: “Kỹ năng an toàn”
Lượt xem:
Thực hiện Công văn số 653/SGD-CTHSSV ngày 28/8/2025 của Sở GD&ĐT tỉnh Ninh Bình về việc giáo dục kĩ năng phòng chống tai nạn thương tích trẻ em trong trường học; Công văn số 1057/SGDĐT-CTHSSV ngày 07/10/2025 của Sở GD&ĐT tỉnh Ninh Bình về việc tăng cường công tác quản lí, nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục kĩ năng sống và hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa trong các cơ sở GD; Công văn số 1456/SGDĐT-CTHSSV ngày 06/11/2025 của Sở GD&ĐT tỉnh Ninh Bình về việc Tổ chức các hoạt động hưởng ứng “Ngày thế giới tưởng niệm các nạn nhân tử vong do tai nạn giao thông”. Hôm nay, ngày 11/11/2025 trường THCS Yên Bắc phường Đồng Văn tổ chức Lễ tưởng niệm nạn nhân tử vong do tai nạn giao thông và buổi giáo dục kỹ năng sống với chủ đề: “Phòng chống bạo lực học đường” cho toàn thể các em học sinh. Buổi GDKNS được phối hợp thực hiện bởi Công ty Cổ phần Viện khoa học giáo dục an toàn Việt Nam với diễn giả Nguyễn Ngọc Tú – trưởng bộ phận đào tạo huấn luyện của viện trực tiếp giảng dạy.
Buổi sinh hoạt chuyên đề về kỹ năng an toàn trước bạo lực học đường tập trung vào các nội dung chính: nhận diện và phòng tránh bạo lực, ứng phó thông minh và tìm kiếm sự hỗ trợ. Các buổi này thường trang bị cho học sinh kỹ năng kiểm soát cảm xúc, cách báo cáo và không im lặng, cũng như hướng dẫn các em tìm kiếm sự giúp đỡ từ thầy cô, gia đình và bạn bè khi gặp nguy hiểm.
I/ Nhận thức về bạo lực học đường
1.1. Khái niệm: Theo Điểm 5, Điều 2, Nghị định 80/2017/NĐ-CP ngày 17 tháng 7 năm 2017 của Chính phủ quy định về “môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện; phòng – chống bạo lực học đường”, thì bạo lực học đường là: “Hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của người học xảy ra trong cơ sở giáo dục hoặc lớp độc lập”.
1.2. Chủ thể của bạo lực học đường
– Học sinh với học sinh (phổ biến trong độ tuổi THCS, THPT)
– Giáo viên với học sinh (tương đối phổ biến)
– Học sinh với giáo viên
– Giáo viên với giáo viên (không phổ biến)
1.3. Hình thức phổ biến của bạo lực học đường
– Đánh đập, hành hạ, xâm hại thân thể (giữa các cá nhân hoặc theo băng nhóm, đánh hội đồng). Chụp ảnh, ghi hình, quay clip post lên mạng xã hội;
– Chửi rủa, lăng mạ, nói xấu;
– Cô lập, xua đuổi, tẩy chay bạn bè;
– Giáo viên xúc phạm học sinh, có các hình phạt nặng gây tổn thương đến học sinh;
– Học sinh hành hung giáo viên do bị nhắc nhở, kỷ luật;
1.4. Đặc điểm, xu hướng của bạo lực học đường hiện nay
– Xảy ra ở mọi cấp học, nhưng phổ biến nhất ở cấp THCS, THPT;
– Xảy ra trong khuân viên nhà trường hoặc bên ngoài (trên đường đến trường, tại các khu dân cư…giữa các nhóm học sinh có mâu thuẫn, xích mích);
– Xảy ra ở cả học sinh nam và học sinh nữ. Trong đó, xu hướng bạo lực trong giới nữ đang gia tăng;
– Bạo lực mang tính tự phát, nhất thời bột phát, ít khi có định hướng, động cơ, mục đích rõ ràng;
– Xu hướng sử dụng vũ khí nóng, thiết bị số, mạng xã hội…trong quá trình thực hiện hành vi bạo lực;
– Xu hướng khẳng định vị trí thủ lĩnh, cầm đầu bằng việc đánh dằn mặt bạn bè, tạo ra nỗi khiếp sợ; xu hướng làm nhục nạn nhân, thể hiện sự tàn nhẫn, vô cảm;
– Xu hướng liên kết giữa các đối tượng trong và ngoài trường học, hình thành các băng nhóm côn đồ càn quấy, phân định đẳng cấp bắt chước xã hội đen;
– Có tính lây lan, kích động, lôi kéo đông người tham gia; sự việc có thể phát triển nguy hiểm nếu không được kiểm soát, ngăn chặn kịp thời;
– Có sự vô cảm nguy hiểm trong cộng đồng học sinh khi chứng kiến bạo lực;
1.5. Lý do học sinh đánh nhau
– Do xích mích, va chạm, ganh ghét, ghen tị trong quá trình học tập, sinh hoạt trong nhà trường (như nhìn đểu, xinh hơn bạn, người mới đến, học giỏi, không giúp đỡ bạn làm bài…);
– Do xích mích khi hoạt động, tương tác trên mạng xã hội;
– Để thể hiện bản thân, khẳng định cái “tôi” và phân định ngôi thứ, đẳng cấp;
– Giải quyết các mâu thuẫn khác trong đời sống, hoặc bị bạn bè lôi kéo, rủ rê, kích động tham gia vào cuộc xung đột của người khác;
+ Chủ động khiêu khích nhau, tạo mâu thuẫn đánh nhau để quay phim, ghi hình post lên mạng để câu “like”, câu view, bình luận, tăng độ hot cho trang cá nhân Facebook, Youtube… . coi đó như là một trò vui, dần dần trở thành trào lưu.
1.6. Hậu quả của bạo lực học đường
– Xâm phạm tính mạng, sức khỏe nạn nhân;
– Gây ra những tổn thương, sang chấn tâm lý (xấu hổ, chán nản, lo lắng, buồn bã, cô đơn, suy sụp, chán học, bỏ học, mất lòng tin vào con người, muốn tự sát, ảnh hưởng đến quá trình hình thành nhân cách…);
– Thủ phạm đứng trước nguy cơ bị xử lý kỷ luật theo quy định của ngành giáo dục, hoặc bị truy cứu TNHS (tùy thuộc tính chất, mức độ của hành vi và hậu quả); khi bị buộc thôi học hoặc là tự bỏ học, nguy cơ đi vào con đường phạm pháp là rất lớn;
– Gây căng thẳng, bất hòa, lo lắng trong gia đình (phát sinh mâu thuẫn giữa cha mẹ về cách dạy con cái; mất tiền để bồi thường, giải quyết hậu quả; cha mẹ lo lắng cho sự an nguy của con cái, không yên tâm…). Sự việc có thể phát triển thành mâu thuẫn giữa người lớn với nhau;
– Ảnh hưởng đến phong trào thi đua, thành tích học tập, danh tiếng của lớp, của trường và uy tín, danh dự, tinh thần làm việc của giáo viên, học sinh. Tạo ra không khí căng thẳng, lo lắng, bất an trong nhà trường. Để xảy ra bạo lực hậu quả nghiêm trọng, giáo viên có thể bị kỷ luật, cách chức;
– Gây mất trật tự công cộng, có nguy cơ phát triển thành tội phạm, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đối với an ninh, trật tự, trị an xã hội; có tính lây lan trong cộng đồng, tạo ra xu thế sử dụng bạo lực, khinh nhờn pháp luật trong thanh thiếu niên; làm suy giảm, băng hoại các giá trị đạo đức, truyền thống tốt đẹp của dân tộc;
II/ Tình hình bạo lực học đường
– Tình trạng bạo lực học đường hiện nay đang trở nên khá phổ biến tại hầu hết những quốc gia trên thế giới. Theo báo cáo của Liên Hợp quốc, mỗi năm trên thế giới có khoảng 6 triệu học sinh nam và 4 triệu học sinh nữ trực tiếp liên quan đến bạo lực học đường .
– Số liệu được Bộ Giáo dục và đào tạo (GD- ĐT) đưa ra gần đây nhất, trong một năm học, toàn quốc xảy ra gần 1.600 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong và ngoài trường học (khoảng 5 vụ/ngày). Cũng theo thống kê của Bộ GD-ĐT, cứ khoảng trên 5.200 học sinh thì có một vụ đánh nhau; cứ hơn 11.000 học sinh thì có một em bị buộc thôi học vì đánh nhau; cứ 9 trường thì có một trường có học sinh đánh nhau. Đáng lo ngại hơn, theo thống kê của Bộ Công an mỗi tháng có hơn 1.000 thanh thiếu niên phạm tội. Trước kia: tội phạm giết người trong độ tuổi từ 30 đến dưới 45 chiếm số lượng cao nhất. Bây giờ giảm còn 34% so với 41% của độ tuổi 18 đến dưới 30 (độ tuổi từ 14 đến dưới 18 chiếm đến 17%). Trên Google, cụm từ “học sinh đánh nhau” cho hơn 1,2 triệu kết quả trong 0,25 giây.
– Bạo lực học đường diễn ra ở nhiều cấp độ và hành vi khác nhau như lời nói đe dọa, vu khống, đánh đập…ở nhiều cấp học khác nhau. Nhưng tập trung chủ yếu vào cấp THCS, THPT.
– Không chỉ ở các học sinh nam, có nhiều vụ học sinh nữ đánh nhau hội đồng gây hậu quả rất nghiêm trọng, thậm chí có học sinh tử vong do đánh nhau.
– Hiện tượng học sinh đánh nhau rồi dùng điện thoại quay video clip, sau đó tung lên mạng Internet trở nên rất phổ biến. Qua các video clip “học sinh đánh nhau”, “nữ sinh đánh nhau” có thể thấy, người quay clip và các bạn đứng xung quanh tỏ ra thích thú, cổ vũ cho hành vi đánh nhau mà không có sự can ngăn. Đặc biệt các vụ đánh nhau thường không có mặt các thầy cô, người lớn. Đến khi clip được tung lên mạng thì nhà trường, xã hội mới biết và vào cuộc xử lý.
III/ Nguyên nhân của bạo lực học đường
3.1: Nguyên nhân từ phía học sinh:
– Do sự chuyển biến về tâm lý của học sinh độ tuổi từ 12-17. Đây là giai đoạn phát triển mạnh về thể chất, hưng phấn cao, tâm lý không ổn định trong quá trình tìm kiếm giá trị, định hình nhân cách. Đặc điểm là đề cao cái tôi cá nhân quá mức, bốc đồng muốn chứng tỏ bản lĩnh, vị trí, giá trị, sự phá cách của mình; non nớt, hạn chế về nhận thức, thiếu kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng ứng xử trong các tình huống phức tạp của đời sống; khả năng kiềm chế, làm chủ cảm xúc, làm chủ hành vi còn yếu kém, dễ bị bạn bè lôi kéo, kích động; thường tự mâu thuẫn, thấy bức bối và muốn giải thoát;
– Những học sinh bị tăng động, tâm thần nhẹ, có nhịp tim chậm, lưu thông máu không đều…dễ bị kích động và thích các yếu tố kích động. Những học sinh có IQ thấp, khuyết tật, khả năng xử lý thông tin trí lực giảm sút, học lực kém, thất bại trong chuyện học hành, kiềm chế kém…dễ căng thẳng về xúc cảm, có thái độ bất cẩn và hiếu thắng, thái độ chống đối mọi người xung quanh, thích bạo lực, không chịu khuất phục ai, dễ dàng ra tay xử lý bạn khi không vừa ý. Học sinh có tiền sử sử dụng ma túy đá, rượu, thuốc lá hay các chất kích thích, học sinh cá biệt bị giáo viên và bạn bè xung quanh kì thị nên càng trở nên bất mãn và buông xuôi chuyện học hành, lao theo các trò chơi vô bổ. Đây là nguyên nhân cơ bản nhất tạo nên thực trạng bạo lực học đường hiện nay;
– Do tác động tiêu cực từ văn hóa độc hại, bạo lực từ môi trường sống, từ mạng Internet, phim ảnh, trò chơi game bạo lực…Tuổi trẻ luôn có xu hướng bắt chước, thử nghiệm, làm theo những thứ xem được;
3.2. Nguyên nhân từ phía gia đình
– Do tác động tiêu cực từ môi trường sống trong gia đình (như bất hòa, ly dị, tình trạng bạo lực, bạo hành, thờ ơ, ích kỷ, vô cảm, thiếu sự quan tâm giữa các thành viên, cha mẹ, người thân trong gia đình có người phạm tội, vi phạm pháp luật bị xử lý, mắc vào tệ nạn xã hội, gia đình tan vỡ, ly hôn…là nguyên nhân chính gây ra bạo lực học đường. Trẻ em lớn lên trong sợ hãi và dẫn tới trầm cảm, có hành động ngông cuồng, quậy phá, hư hỏng,…
– Cha mẹ ít quan tâm con cái hoặc giáo dục không đúng cách, như thường nặng lời, quát tháo, xả stress bằng bạo hành lên chính con cái của mình; không thường xuyên theo dõi, nắm bắt tâm tư và những diễn biến tâm sinh lý, tình cảm của con cái để kịp thời uốn nắn những biểu hiện lệch lạc.
3.3. Nguyên nhân từ phía nhà trường
– Nặng về truyền đạt kiến thức theo chương trình, coi nhẹ nhiệm vụ giáo dục đạo đức, lối sống, bồi dưỡng kỹ năng mềm cho học sinh; chưa sát sao trong việc quản lí, giáo dục học sinh;
– Các thầy giáo, cô giáo, cán bộ quản lý giáo dục ít quan tâm đến vấn đề phòng, chống bạo lực học đường cho nên khi xảy ra thì lúng túng, bị động, sợ trách nhiệm dẫn đến xử lý chưa phù hợp;
– Không xây dựng được môi trường văn hóa, để tệ nạn thâm nhập nhà trường không có biện pháp giải quyết triệt để;
– Chạy theo thành tích, che dấu những sai phạm, tiêu cực, bạo lực học đường diễn biến phức tạp nhưng không có biện pháp giải quyết dứt điểm, kịp thời;
– Lối sống thực dụng chạy theo đồng tiền, sa sút phẩm chất, vi phạm đạo đức nhà giáo của một bộ phận giáo viên. Việc thiếu tấm gương ngay trong nhà trường đã khiến nhiều học sinh mất phương hướng không biết phải trở thành người như thế nào;
– Kỹ năng ứng xử sư phạm, xử lý tình huống của một số giáo viên hạn chế, dẫn đến những xung đột không đáng có giữa thầy cô và học sinh; nhiều giáo viên chưa kiểm soát được cảm xúc, chưa cập nhật những thay đổi trong cuộc sống phù hợp thực tế, tâm sinh lý lứa tuổi học sinh để giáo dục các em;
– Không phát huy được vai trò của các tổ chức Đoàn, Hội, Đội trong việc nắm tình hình, phát hiện các mâu thuẫn của học sinh để sớm có biện pháp giải quyết;
– Môn Giáo dục công dân chưa được đề cao, chưa thực sự phát huy tác dụng trong việc dạy làm người; chương trình, phương pháp dạy chưa hấp dẫn, chưa mang tính ứng dụng cao, người học đa phần học theo nghĩa vụ, học để đối phó với thi chứ chưa thực sự thấy được ý nghĩa và tầm quan trọng của môn học.
3.4. Nguyên nhân từ phía xã hội
– Do tác động tiêu cực từ mặt trái của nền kinh tế thị trường, lôi cuốn giới trẻ theo lối sống thực dụng, đua đòi, đề cao bản thân;
– Do ảnh hưởng tiêu cực từ môi trường văn hóa bạo lực. Trên phim ảnh, internet, sách báo, đồ chơi, game đầy rẫy nội dung mang tính bạo lực. (Trong game Half-life, stra craft, võ lâm, cao bồi không gian có tới 77% là trò chơi là đánh nhau, giết người).
– Do ảnh hưởng từ môi trường sống: đạo đức xã hội xuống cấp, tội phạm bạo lực gia tăng, các nhóm xã hội tiêu cực trong các cộng đồng dân cư và trên không gian mạng rủ rê, lôi kéo thanh thiếu niên vào các hoạt động phạm pháp, tệ nạn xã hội;
IV/ Phòng chống bạo lực học đường
4.1/ Phương châm
– Nâng cao nhận thức đầy đủ về sự tác hại của bạo lực học đường trong đời sống xã hội để xác định nhiệm vụ, giải pháp phòng chống;
– Không khoán trắng công tác phòng chống bạo lực học đường cho một chủ thể nào, mà đây là nhiệm vụ cần có sự chung tay của toàn xã hội, đặc biệt là sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và các cấp, các ngành, các tổ chức đoàn thể xã hội để xây dựng các môi trường giáo dục nhà trường, môi trường gia đình và môi trường xã hội lành mạnh, giúp học sinh phát triển hài hòa thể chất, trí tuệ, tâm hồn và đạo đức;
– Chủ động triển khai đồng bộ các kế hoach, giải pháp phòng chống bạo lực học đường, chứ không chỉ chạy theo giải quyết sự vụ;
– Lấy phòng ngừa là chính chứ không phải xử lý là chính;
– Lấy giáo dục, nêu gương là chính chứ không nặng về răn đe, xử phạt học sinh.
– Nhân rộng mô hình phòng, chống bạo lực học đường; xây dựng môi trường văn hóa, an toàn học đường. Mục tiêu là lấy cái đẹp, dẹp cái xấu;
– Tăng cường bồi dưỡng, nâng cao ý thức trách nhiệm công vụ; kỹ năng ứng xử sư phạm, kỹ năng xử lý các tình huống bạo lực cho giáo viên;
– Thanh tra giáo dục tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát để phát hiện ra các vấn đề, chỉ ra hạn chế, bất cập trong thực hiện kế hoạch phòng, chống bạo lực học đường.
– Kiên quyết trong xử lý vi phạm đạo đức nghề nghiệp của giáo viên. Không cho đứng lớp với những người có sai phạm về phẩm chất đạo đức, chứ không phải đẩy từ lớp nọ sang lớp kia;
4.2/ Biện pháp phòng ngừa
- a) Tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức của người học, cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong cơ sở giáo dục, gia đình người học và cộng đồng về mối nguy hiểm và hậu quả của bạo lực học đường; về trách nhiệm phát hiện, thông báo, tố giác hành vi bạo lực học đường; ngăn ngừa và can thiệp kịp thời đối với các hành vi bạo lực học đường phù hợp với khả năng của bản thân.
- b) Giáo dục, trang bị kiến thức, kỹ năng về phòng, chống xâm hại người học; phòng, chống bạo lực học đường; bạo lực trẻ em trên môi trường mạng cho người học, cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân viên của cơ sở giáo dục và gia đình người học; giáo dục, tư vấn kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ cho người học.
- c) Công khai kế hoạch phòng, chống bạo lực học đường và các kênh tiếp nhận thông tin, tố giác về bạo lực học đường.
- d) Tổ chức kiểm tra, giám sát, thu thập và xử lý thông tin liên quan đến bạo lực học đường.
đ) Thực hiện các phương pháp giáo dục tích cực, không bạo lực đối với người học.
4.3. Biện pháp hỗ trợ người học có nguy cơ bị bạo lực học đường
- a) Phát hiện kịp thời người học có hành vi gây gổ, có nguy cơ gây bạo lực học đường, người học có nguy cơ bị bạo lực học đường.
- b) Đánh giá mức độ nguy cơ, hình thức bạo lực có thể xảy ra để có biện pháp ngăn chặn, hỗ trợ cụ thể.
- c) Thực hiện tham vấn, tư vấn cho người học có nguy cơ bị bạo lực và gây ra bạo lực nhằm ngăn chặn, loại bỏ nguy cơ xảy ra bạo lực.
4.4. Biện pháp can thiệp khi xảy ra bạo lực học đường
- a) Đánh giá sơ bộ về mức độ tổn hại của người học, đưa ra nhận định về tình trạng hiện thời của người học.
- b) Thực hiện ngay các biện pháp trợ giúp, chăm sóc y tế, tư vấn đối với người học bị bạo lực; theo dõi, đánh giá sự an toàn của người bị bạo lực.
- c) Thông báo kịp thời với gia đình người học để phối hợp xử lý; trường hợp vụ việc vượt quá khả năng giải quyết của cơ sở giáo dục thì thông báo kịp thời với cơ quan công an, Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn và các cơ quan liên quan để phối hợp xử lý theo quy định của pháp luật.
V/ Một số biện pháp cần triển khai tại các nhà trường
– Nhà trường cần xây dựng bộ quy tắc ứng xử giữa các thành viên để tạo môi trường văn hóa, rèn luyện văn hóa ứng xử giữa học sinh với học sinh, giáo viên với học sinh và ngay cả giáo viên với giáo viên, ngăn ngừa bạo lực; xây dựng cảnh quan, tạo môi trường giáo dục chuyên nghiệp, sạch đẹp, tác động tích cực đến tâm trạng, thái độ học tập của học sinh;
– Coi việc bồi dưỡng kỹ năng mềm, dạy làm người là một trọng tâm trong hoạt động của nhà trường, đồng thời để tạo thương hiệu cho cơ sở đào tạo. Cần thường xuyên mời các chuyên gia trong các lĩnh vực khác nhau về nhà trường trao đổi, nói chuyện chuyên đề với học sinh về văn hóa ứng xử, cách sử dụng mạng xã hội thông minh; hướng dẫn phòng tránh tai nạn thương tích đuối nước, cháy nổ, an toàn giao thông, kỹ năng xử lý bạo lực học đường, kỹ năng tự vệ; kỹ năng kiểm soát cảm xúc; thường xuyên tổ chức các hoạt động trải nghiệm, triển khai công tác tham vấn, tư vấn tâm lý học đường;
– Mời chuyên gia tập huấn cho giáo viên về quy trình, biện pháp nắm tình hình, phát hiện mâu thuẫn trong học sinh, những dấu hiệu cảnh báo của bạo lực; những việc nên làm khi phát hiện ra những dấu hiệu đó, cách phòng ngừa sớm, quy trình thu thập tài liệu về vụ bạo lực phục vụ việc xử lý;
– Tổ chức các sân chơi lành mạnh, bổ ích cho học sinh (như các CLB nghệ thuật; TDTT, võ thuật; tiếng Anh giao tiếp; kĩ năng sống; tin học; CLB khéo tay hay làm; cắm hoa nghệ thuật; dân ca…), với hình thức hoạt động phong phú hướng tới những giá trị truyền thống, thu hút vào hoạt động có ích, phù hợp với lứa tuổi sẽ kéo các em ra khỏi thế giới ảo của game online và hạn chế đáng kể những tác động xấu từ các trò chơi bạo lực, xa lánh các tác động tiêu cực từ môi trường xã hội bên ngoài. Giáo viên nên tham gia tích cực với tư cách như thành viên, người bảo trợ, gây quỹ, tham gia tổ chức các chương trình…
– Phối hợp chặt chẽ với Công an các đơn vị, địa phương nơi nhà trường đóng trụ sở để tăng cường triển khai các hoạt động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, ngăn chặn tội phạm, tệ nạn xã hội xâm nhập học đường cho học sinh, nhằm nâng cao nhận thức pháp luật cho học sinh. Mời các sĩ quan Cảnh sát đến giảng bài, tọa đàm, tuyên truyền dưới hình thức sinh hoạt dưới cờ sáng thứ 2 đầu tháng, hoặc các buổi ngoại khóa, trong giờ học môn giáo dục công dân; phối hợp chặt chẽ với Công an cơ sở trong việc đảm bảo an ninh, trật tự và phòng chống tội phạm cũng như những vi phạm pháp khác trong nhà trường (thực hiện tốt quy chế phối hợp các ngành);
– Phát huy vai trò của Đoàn thanh niên, đặc biệt là ban cán sự các lớp trong việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, diễn biến tư tưởng, tình hình sinh hoạt, quan hệ trong giới học sinh, kịp thời phát hiện những mâu thuẫn, ngòi nổ xung đột để chủ động tháo gỡ;
– Các nhà trường cần đổi mới công tác thi đua, khen thưởng, quan tâm bồi dưỡng và tôn vinh tấm gương học sinh tiêu biểu, nhất là trong giúp đỡ người khác để đề cao tinh thần tương thân, tương ái trong giới trẻ; không vì thành tích mà che dấu, không xử lý rốt ráo những điểm nóng trong trường;
– Giáo viên chủ nhiệm phải quan tâm sâu sát đến học sinh, tìm hiểu hoàn cảnh, tính cách của từng đối tượng học sinh, tạo điều kiện để học sinh chia sẻ với mình nhiều hơn, từ đó xây dựng môi trường lớp học luôn cởi mở, thân thiện và gần gũi thầy trò. Các thầy cô tuyệt đối không vi phạm đạo đức nhà giáo, phải luôn là tấm gương sáng cho học sinh noi theo.
– Giáo viên phải có các tài khoản mạng xã hội, tham gia tương tác với học sinh trên các diễn đàn, sinh hoạt trên mạng xã hội (có thể với tài khoản ảo) để nắm bắt diễn biến trong học sinh, kịp thời phát hiện những mâu thuẫn, xung đột, va chạm trên mạng xã hội; phát huy vai trò của học sinh trong tố giác vi phạm trong nhà trường;
– Giáo viên cùng phụ huynh trong lớp lập các group chat trên ứng dụng Zalo, Facebook để thường xuyên tương tác, cập nhật tình hình giữa gia đình và nhà trường, kịp thời phát hiện các vấn đề của học sinh để cùng nhau bàn bạc, tìm biện pháp tháo gỡ. Khi xảy ra vụ bạo lực, cần phối hợp chặt chẽ với cha mẹ học sinh trong việc kiểm điểm, giáo dục trẻ để phòng ngừa tái phạm;
– Cần chuyên nghiệp trong việc xử lý các vụ việc bạo lực học đường. Một mặt, thể hiện sự cương quyết (như tự mình, hoặc nhờ cơ quan chức năng tiến hành các biện pháp xác minh, củng cố chắc chắn tài liệu, chứng cứ về sai phạm của học sinh để làm tài liệu khống chế, răn đe chống tái phạm. Mặt khác, trong xử lý cần khoan dung, độ lượng với sai phạm của học trò. Kỷ luật, đuổi học chỉ giải quyết được phần ngọn của vấn đề, quan trọng là phải tìm kiếm phương án xử lý thích hợp, mang tính răn đe và giáo dục phòng ngừa chung, nhưng cũng luôn tạo cơ hội để các em vi phạm hiểu và sửa đổi;
– Không chỉ xử lý học sinh sai phạm, mà cần xử lý, nhắc nhở những hành vi và biểu hiện cổ súy bạo lực học đường như quay video clip rồi đưa lên mạng, xử lý giáo viên hoặc ban cán sự lớp thiếu trách nhiệm, không kịp thời ngăn chặn vụ bạo lực…
VI/ PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG (kỹ năng dành cho học sinh)
– Nếu biết trước rằng mình sẽ bị đánh, các em cần chủ động thông báo trước sự việc với Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm, hoặc đơn giản là gọi điện cho người nhà, hay báo một số bạn bè của mình biết để bảo vệ. Cũng có thể nhờ người có uy tín với nhóm đối tượng (như học sinh lớp trên…) để nói chuyện trước với họ, hoặc nếu thấy an toàn (có thầy cô giáo, người thân, nhóm bạn…bên cạnh) thì có thể chủ động gặp đối tượng để nói chuyện, nhằm ngăn chặn sự việc xảy ra.
– Luôn đi cùng bạn bè lúc tan học hay khi ra chơi, chứ đừng đi lại một mình. Đông người bao giờ cũng an toàn hơn, nếu có bạn bè ở bên cạnh thì kẻ bắt nạt sẽ không dám làm gì. Lưu ý không ngoan ngoãn đi nói chuyện theo yêu cầu của đối tượng. Trong hoàn cảnh mình yếu hơn, tốt nhất là cố gắng tránh gặp kẻ bắt nạt, ở trường hay ở trên đường, nhưng đừng tỏ cho họ thấy điều đó. Nếu họ biết các em đang sợ hãi, họ sẽ càng lấn tới. Nếu họ cùng đường đi với các em, hãy đi đường khác, vì khi không nhìn thấy thì họ cũng không thể bắt nạt các em. Tình huống buộc phải đối mặt với kẻ bắt nạt và không có sự trợ giúp từ bên ngoài, hãy thể hiện mình là người không dễ bắt nạt, sẵn sàng đương đầu và đối tượng sẽ trả giá thích đáng nếu bắt nạt mình. Vì tâm lý kẻ bắt nạt thích săn những con mồi yếu hơn mình. Nếu cảm thấy không an toàn, chúng sẽ nhụt chí. Đừng để kẻ bắt nạt thấy các em khóc. Nếu thấy phản ứng ủy mị như thế, họ sẽ càng bắt nạt các em nhiều hơn. – Trước khi tình hình diễn biến phức tạp, việc thủ sẵn trên tay vật dụng nào đó…và thái độ quyết liệt từ cử chỉ đến cách nói, sẽ làm đối tượng chùn bước. Vì sự quyết liệt của nạn nhân sẽ kích hoạt nỗi sợ bên trong kẻ tấn công.
– Khi bị vây, không đứng chịu trận, phó mặc cho số phận. Hãy nhớ nguyên lý chạy chỗ (chạy vòng tròn) nếu đối tượng bắt đầu ra tay. Hãy chống trả quyết liệt bằng tất cả sức mạnh bản năng, chớp cơ hội xô ngã đối tượng yếu nhất rồi bỏ chạy đến nơi an toàn, như phòng giáo viên, ban giám hiệu, phòng hội đồng (nếu bị đánh trong trường học), hoặc trụ sở cơ quan Công an, các tổ CSGT trên đường, nhà dân….khi bị đánh trên đường. Quá trình chống trả, hãy hô hoán thật to, kêu cứu để thu hút sự chú ý của những người xung quanh, đối tượng thường cũng sợ hãi việc đánh người bị bắt quả tang (bị đuổi học, bị xử lý)…Ngay khi thoát khỏi đối tượng, cần tính đến việc các đối tượng tiếp tục phục kích để đánh, hãy gọi điện cho người nhà, báo thầy cô giáo, báo Công an…để chủ động giải quyết sự việc”.
– Đối với bạn của nạn nhân, nếu biết tin bạn mình có thể bị đánh, cần báo trước cho nạn nhân biết để chủ động đề phòng và ngăn chặn hậu quả. Khi chứng kiến bạn bị vây đánh, cần gọi người giúp, xét thấy không an toàn thì không xông vào can ngăn, vì như vậy sẽ bị cuốn vào, thậm chí bị đánh hội đồng theo. Vẫn có thể giúp được bạn, bằng cách công khai hô hoán kêu cứu hoặc bấm máy gọi Cảnh sát 113, gọi người lớn trợ giúp. Cách này phù hợp nếu ở gần nhà dân, trường học, gần chỗ có người lớn. Nhưng khi đã can thiệp (gọi trợ giúp), chắc chắn sẽ sinh mâu thuẫn với nhóm đánh hội đồng, có nguy cơ bị trả thù về sau. Vì thế, sau đó phải báo cáo với bố mẹ và thầy cô giáo vì chỉ có họ mới có thể giải quyết được sự việc. Lúc này, bố mẹ làm việc với thầy cô, với từng người trong nhóm đánh hội đồng bạn, với bố mẹ của các đối tượng đó. Thậm chí, nhờ cả Công an vào cuộc, gọi hỏi, bắt viết cam kết… Để ngăn ngừa các hành động mất kiểm soát sau đó. Cách khác an toàn hơn và tránh bị trả thù về sau, là lẳng lặng chạy đi gọi người lớn, hoặc chạy ra khỏi chỗ đó rồi mới gọi Công an, gọi bố mẹ hoặc người lớn, để nhóm đánh hội đồng không biết ai gọi trợ giúp, xử lý vụ việc.
Buổi sinh hoạt chuyên đề rất bổ ích, thiết thực, thời sự đã được các thầy cô và các em học sinh hưởng ứng nhiệt tình. Qua buổi tuyên truyền GDKNS các em đã nắm được những kiến thức về bạo lực học đường trong bối cảnh xã hội hiện nay và có kỹ năng ban đầu để bảo vệ mình khi bị đối tượng xấu tấn công
Trân trọng cảm ơn CTCP Viện KHGDAT Việt Nam!
